DEĞERLER KULÜBÜ ORG

... ŞAHSİYETLİ BİR NESİL İÇİN

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır
Ana Sayfa Hayatımızdaki Kimya Jelatin yani E441

Jelatin yani E441

Yazdır

"Ömer: Çocuklara şu şekerlemelerden alalım mı?

Ali: Bunlardan almasak iyi olur Ömer.

Ömer: Ama çok seviyorlar.

Ali: Ömer, muhtevasında jelâtin yazıyor. Kuvvetle muhtemel ki domuz jelâtini.

Ömer: Neee, gene mi domuz! Aklım almıyor. Şüpheli olana yaklaşmamak gerek, almayalım.

Ali: Kesinlikle."

Ne yazık ki günümüzde yukarıdaki konuşmaları yapan kişiler kadar şuurlu tüketicilere rastlamak bir hayli zor. Bu sebeple çok ehemmiyetli bir hakikat ihmal ediliyor. Hayat nizamlarını helâl merkezli kurmakla yükümlü olan Müslümanların gıda tüketimi hususundaki ihmalleri, onların fizikî yapılarına ve mâneviyatlarına menfî tesir etmektedir. Haram veya şüpheli olan gıdaların tüketimi konusu, Kur'ân-ı Kerîm'de1 ve Hadis-i Şerîflerde çok zikredilir. Her Müslüman, gıdaların helâl veya haramlığı hususunda gereken hassasiyeti göstermeli ve 'jelâtin' benzeri gıda katkı maddelerinin menşeini soruşturmadan, onları asla tüketmemelidir.

Müslümanların gıda ihtiyaçları, çoğu zaman gıda üretimi yapan firmalar tarafından maalesef dinî vecibeler dikkate alınmadan karşılanmaktadır. Helâl olmayan katkı maddeleri kullanan yabancı birçok firmaya, maalesef, yerli şirketler de rahatlıkla ortak olabilmektedir. Dünya genelinde takriben iki milyara yakın Müslüman yaşamaktadır. Müslümanların helâl gıda ihtiyaçları kayda değer bulunmazken, nüfusu 30–40 milyonu bulmayan Musevilerin ve bunlardan daha az olan vejetaryenlerin talepleri karşılanmaktadır.

Jelâtin nedir?

Jelâtin memelilerin dokularında, hususiyetle kas­ları kemiklere bağlayan yerlerde ve derilerde bulunan kollajenden çıkartılan bir proteindir. Kollajen su ile kaynatıldığında jelâtin olarak bilinen, suda çözülür proteine dönüşür. Soğutulduğunda, çözelti kollajene dönüşmez; fakat jel hâline gelir. Jelâtin başta domuz, sığır ve çok az olarak da balık gibi hayvanların deri, kemik ve bağ dokularının kaynatılması ile üretilir. Bu madde, güçlü şekil alma kabiliyeti, şeffaf jel oluşturması, esnek film hâline gelmesi, hazmının kolay olması, sıcak suda eriyebilmesi ve kolayca şekil alması gibi hususiyetleri sebebiyle gıda üretiminde pek çok sahada kullanılmaktadır.

Domuz derisi en çok kullanılan jelâtin kaynağıdır

Günümüzde jelâtin üretiminde genelde domuz ve helâl tarzda kesilmemiş sığır derisi kullanılmaktadır. Gıda üretiminde kullanılan jelâtinin hammadde kaynağı ise domuz derisidir. Elde edilme safhasında ekstraksiyon öncesi, ön işlemlerin kısa sürede tamamlanması ve oluşan atık suyun asgari seviyede olması, domuz derisinin kullanılmasını cazip kılmaktadır. Ayrıca domuz derisinden jelâtinin elde edilmesi, bir hayli ucuzdur.

Jelâtinsiz ürün neredeyse yok

Menşeinin ciddi bir şekilde araştırılması gereken bu katkı maddesinin hemen hemen her alanda yaygın bir şekilde kullanılması, inanan insanlar için son derece endişe vericidir.

Ürünlerde jelleştirme, koyulaştırma, sırlama ve kapsülleme maddesi olarak, jelâtin yaygın bir kullanım sahasına sahiptir: Pek çok pasta ürününde, yoğurtta, dondurmacılıkta, eritilmiş peynir ve kaşar üretiminde, margarinde, salam, sucuk sosis, jambon gibi et ürünlerinde, şekerlemelerde, reçel, marmelat, helva, pekmez ve tahin gibi gıdalarda, fındık ve fıstık ezmelerinde, meyve sularında, sakızlarda, ilâç endüstrisinde, kapsül, film ve tablet yapımında, kan verme ürünlerinde, krem, losyon, şampuan, parfüm gibi cilt ve kozmetik ürünlerinde, hayvan yemlerinde, fotoğrafçılıkta ve karbonlu kağıt yapımında jelâtin kullanılmaktadır.

Jelâtinin genellikle Müslüman olmayan ülkelerden ithal edilmektedir

Hayvan menşeli olması sebebiyle bütün Müslü­manları yakından ilgilendiren bir katkı maddesi olan jelâtinin takriben % 99'u, Müslüman olmayan ülkeler tarafından üretilmektedir. Yılda 380.000 ton kadar üretilen jelâtinin 150.000 tona yakını Müslümanlar tarafından tüketilmektedir. Türkiye'nin yıllık jelâtin tüketimi ise, 4.000 ton civarındadır ve tüketim her yıl % 8–10 seviyelerinde artış göstermektedir. Dünya piyasalarında kilogram fiyatı takriben 4–6 dolar olduğu düşünülürse, Türkiye jelâtin için 20 milyon dolar kadar harcama yapmaktadır.

Türkiye'de ne yazık ki jelâtin üretilmemektedir. Zîrâ daha evvel de bahsedildiği gibi üretici firmaların çoğu jelâtin kaynağı olarak genellikle domuz kullanmaktadır. Bunun yanında etiketlerde –nadir görülse bile- 'sığır jelâtini' yazması da bu hayvanların kesiminin İslâmî metotlarla yapılmamış olması sebebiyle ayrı bir problem teşkil etmektedir. Kayseri'de yıllar önce bir firmaya jelâtin üretim izni ve teşvik verilmiş; fakat bu firma, jelâtin yerine kemik unu üretmeyi tercih etmiştir.

Ülkemizdeki tüketimin tamamının ithalat yoluyla elde edilmesi, bizleri jelâtinin menşei hakkında araştırmaya yapmaya sevk etmiştir. Jelâtin üretiminin yapıldığı ülkeler şunlardır: Almanya, İtalya, Fransa, Kolombiya, Kore, Japonya, Kanada, ABD, Brezilya, Hindistan, Çin ve Pakistan. Dünyadaki jelâtin üretiminin büyük bir payına sahip Avrupa Jelâtin Üreticileri Birliği'nin üyesi pek çok ülkenin temsilcileri ve dağıtıcıları, Türkiye'de bulunmaktadır. Pakistan ise helâl sertifikalı jelâtin üreten Müslüman ülke konumundadır. Türkiye'nin ithal ettiği jelâtinin 'yok' denecek kadar az bir kısmı Pakistan'dan, geri kalan kısmı ise adı geçen diğer ülkelerden ithal edilmektedir.

Etiketlerdeki 'jelâtin' yazısı konusunda dikkatli olunmalıdır

Son zamanlarda Müslüman ülkelerde ve kısmî olarak Türkiye'de helâl sertifikalı gıda üretimi için yoğun çalışmalar yapılmaktadır. Bu durum gıda veya gıda katkı maddesi üretimi yapan ülkelerin ve firmaların tüketicilerin dinî hassasiyetlerini dikkate almamalarından kaynaklanmaktadır. Pek çok katkı maddesinde olduğu gibi jelâtin üretimi ve tüketiminde de helâl sertifikasının aranması gerekir. Sadece balıktan veya İslâmî kurallara göre kesilmiş hayvanlardan elde edilen jelâtin, Müslümanlar tarafından gönül rahatlığıyla kullanılabilir. Jelâtin, gıda ambalajları üzerinde E441 tarzında kodlanmaktadır. Ürünün etiketinde kaynağı hakkında hiçbir açıklama yoksa, jelâtin büyük ihtimalle, domuz veya sığır derisi ve onun kemiklerinden üretilmiştir.

Türkiye'de bütün ürünlerin kaynağını belirten ve dinî hükümlere uygun üretiminin yapıldığını gösteren 'etiketleme' kısmen başlamış olsa da, yaygın değildir. Bu hususta 'net' bir etiketleme ve kontrol mekanizmasının devreye sokulması gerekmektedir. Diğer yandan Musevilerdeki helâl gıdayı tanımlayan Kosher sertifikası veren kuruluşlar, her türlü jelâtinin kullanılmasına izin vermektedir. Kosher sertifikası veren kuruluşlar, jelâtini, et bileşeni olmayan nötr bir kimyevî madde olarak kabul etmekte, domuz jelâtinini bir haram gıda olarak görmemektedir.

Netice

Haram gıdanın insanların mâneviyatına menfî tesir yaptığına dâir âyet ve hadîsler bulunmaktadır. Bu yüzden üretim firmaları ve bunların yerli ortaklarının, Müslümanların dinî vecibelerini dikkate almaları gerekir. Bu hususta üretim yapan ülkeler kadar, devletin ve fertlerin de üzerine vazifeler düşmektedir. İthal edilen gıdaların helâl tarzda üretiminin sağlanması, aracı firmaların ithalâtının kontrolü ve takibi, 'net' bir etiketlemeye geçisin sağlanması, devletin üzerine düşen vazifelerdir. Müslümanların boğazından geçecek gıdaları seçerken temkinli olması, şüpheli olana yaklaşmaması, dinî bir vecibedir. Bu yüzden inançlı insanların, üreticileri ve aracı firmaları helâl gıda üretimi yönünde teşvik etmesi de son derece önemlidir.

Muhammed EMİN

Dipnot

1. Bakara Sûresi 168, 172, Maide Sûresi 4, 5, 87, 88, Enam Sûresi, 118, Enfal Sûresi, 69, Nahl Sûresi, 114, Taha Sûresi, 81

 

 

 

Yorumlar 

 
+4 #3 Peygamberimiz s.a.v. buyuruyor: 20-10-2011 10:07
Öyle bir devir gelecek ki, insanoğlu, aldığı şeylerin helalden mi, haramdan mı olduğuna hiç aldırmayacak. Böylelerinin hiçbir duası kabul edilmez. (Buhari 7, 243)

Hz. Cabir (r.a.) anlatıyor:
Mekke'nin fethedildiği sene Hz. Peygamber'i Mekke' de işittim., şöyle buyuruyordu: "Cenab-ı Allah içki, ölmüş hayvan, domuz ve putun alım-satımını yasakladı." Bunun üzerine : Ey Allah'ın Resulü, ölmüş hayvanların iç yağı hakkında ne buyurursunuz, zira onunla gemiler yağlanır, derilere sürülür, kandiller aydınlatılır, dendi. Cevaben: "O'nun satışı haramdır." buyurdu ve ilave etti: "Allah yahudilerin canını alsın. Allah onlara ölmüş hayvanların iç yağını haram kıldığı vakit, bu yağı erittiler, sonra satıp parasını yediler." (Buhari 7,309-310)
 
 
+4 #2 hannâne 20-10-2011 10:04
Jelatin ve Gıdalarda Kullanım Alanları

Jelatin, sığır, domuz, balık gibi omurgalıların kollageninden elde edilen hayvansal kaynaklı bir protein ürünüdür. Başlıca hammadde olarak domuz kemik ve yağları ile sığır kemik ve derileri kullanılmaktadır. Jelatin, hayvanlarda bulunan kolajenin hidroliz yoluyla denature edilmesi sonucu elde edilir. Jelatin ortalama % 86 kollagen, % 11 su ve % 3 mineral maddelerden oluşmaktadır. Jelatin, gıda ürünlerinde jelleştirme ve koyulaştırma maddesi olarak kullanılmaktadır. Jelatin bir gıda maddesi olarak kabul edildiğinden dolayı E numarası bulunmaktadır. Jelatin; gıda ve beslenme, kozmetik, eczacılık, gübreler, jelatin kaplamalar, temizlik ürünlerinde micro-enkapsülasyon gibi alanlarda kullanılmaktadır. Jelatin Almanyada % 90 domuzdan ve %10 sığırdan elde edilir. Türkiyede helal jelatin üreten bir firma bulunmamaktadır. Jelatin hammaddesi itibariyle de İslam inancına sahip tüketiciler için sakıncalar teşkil edebilmektedir. Bu temel gerekçe nedeniyle ürünlerinde jelatin kullanan firmalar, jelatinin hangi ülkelerden, hangi firmalardan ve hangi hammaddeden temin edildiğini belirtmeleri gerekmektedir. Gıda üretimi yapan firmalar müslüman tüketicinin hassasiyetlerini göz önüne alarak jelatin yerine bitkisel jelleştiriciler, balık jelatini veya müslüman ülkelerin ürettiği jelatinleri kullanabilirler. Diğer bir alternatif ise ülkemizde bir jelatin firmasının kurulmasıdır. Fakat burada önemli olan fabrikayı kurmak değil helal hammaddeyi temin etmektir ki buda Türkiyedeki gıda skandalları ve kontrol mekanizmasındaki gevşeklik göz önüne aldığında çok zor olduğu anlaşılmaktadır.Türkiyede ki müslüman tüketiciyi bilgilendirmek için etiketin üzerinde sadece sığır jelatini yazmak yeterli değildir. Özellikle sığır jelatini ifadesini yazan firmalar bu jelatinin İslâmi usulle göre kesilmiş sığırın kemik ve derilerinden üretilip üretilmediğinide belitmeleridir. Dolayısıyla üretici firmaların yapması gereken kullanılan jelatinin hangi ülkeden ve hangi hammadden üretildiğinin belgelenmesidir. Amacı kâr yapmak olan şirketlerin hangisi müslüman tüketiciyi düşünerek üretim yapmaktadır??? Dolayısıyla müslümanların üretilen gıdaları güvenle yiyebilmesi için şirketlerin bu şüpheli konulara açıklık getirmeleri gerekmektedir. Müslüman tüketiciler de, üreticileri, ithalatçıları ve denetim yapan kamu kurumlarını kontroller ve tüketilen gıdaların içeriğini bilme konusunda ikâz etmelidir.

Meyve Sularında Jelatin

Özellikle berrak meyve sularında bulanıklık yapan ve istenmeyen tat maddelerini bağlamak amacıyla jelatin kullanılmaktadır. Bu maddeler filtrasyonla meyve suyundan ayrılsada az miktarda kalabilmketedir. Etiketin üzerinde meyve suyunun jelatinle durultma işleminden geçtiği ifadesinin yazılması zorunluluğu yoktur. Bu yüzden üretiminde jelatin kullanılan meyve sularının isimlerini ancak üretici firmalardan öğrenebiliriz.

Jelatinin Üretim Teknolojisi

Jelatin hakında helal veya haram fetvası verebilmek için jelatinin hammaddesinin neler olduğunu bilmek ve üretim teknolojisini ayrıntılı bir şekilde anlamak gerekmektedir. Bu nedenle jelatinin nasıl üretildiği ve hangi işlemlerden geçtiğini detaylıca açıklamayı uygun gördük.Üretim şekli aşağıdaki şemada görüldüğü gibi ilk aşamada jelatinin hammaddesi olan kemik ve yağlar asitle hidrolize olup kollagenden ayrılmakta, bazla da kollagenin asparagin ve gulutamin aminoasitlerinin bağlı olduğu yan zincirler gevşetilmekte böylece koplex yapıda olan bağ dokusu kollagenden daha basit yapıdaki jelatin oluşmaktadır. Yani kollagen asit ve baz yardımıyla, deri ve kemikten ayrılarak saflaştırılmaktadır. Oluşan jelatin ile kollagen arasında kimyasal yapı bakımından farklılık yoktur. Yağ ve kemikler ne kadar asit, baz ve ısıl işlemlere tabi tutulsada oluşan jelatin; domuz veya sığırdaki proteinlerin daha basit bir yapıya dönüşmüş halidir.

İçinde Jelatin Bulunabilen Gıdaların Listesi

Içinde jelatin kullanılabilinen gıda ürünleri listesinde jelatinin bulunabileceği gıda isimlerinden birkaçı yazılmıştır. Bu demek değildir ki buradaki yazılan gıdaların içinde mutlaka jelatin vardır. Yapılması gereken içindekiler listesinin dikkatlice okunmasıdır. Jelatin katılabilme ihtimali olan gıda çeşitleri şunlardır: şekerlemeler, tatlılar, süt ürünleri, et ürünleri, soslar, çorbalar, içecekler ve fırın ürünleri.

Jelatinin Kullanım Alanları ve Fonksiyonu

Jelatin, gıda maddelerinin üretiminde, üretilen ürüne göre değişen fonksiyonlar üstlenir.

· Jelleşme ajanı: Jöleli tatlılar, etler, şekerlemeler, et sosları
· Yapı sağlayıcı: Lokum, koz helvası, kremalar, sufleler, fırın ürünleri
· Bağlama Ajanı: Rulo etler, konserve etler, şekerlemeler, peynirler, süt ürünleri
· Koloidal yapıyı koruyucu: Şekerlemeler, dondurmalar, buzlandırılan ürünler, donmuş tatlılar
· Durultma ajanı: Meyve suları. Meyve sularında kullanım oranı % 0,002-0,015
· Film oluşturucu: Meyvelerin kaplanması, etler
· Koyulaştırıcı: Toz içecekler, et suyu, soslar, çorbalar, pudingler, jöleler, şuruplar, süt ürünleri
· İşlem yardımcısı: Tadlandırıcılar, yağ, vitamin ve renklendiricilerin mikroenkapsülasyonu
· Emülgatör: Çorbalar, soslar, tadlandırıcılar, et ürünleri, kremalar, şekerlemeler, süt ürünleri
· Stabilizör: Krem peynirler, çikolatalı sütler, yoğurt, buzlandırılan ürünler, kremalar, donmuş tatlılar
· Yapışma ajanı: Şekerlemeler, et ürünleri
· Köpürmeyi sağlayıcı: Şekerlemeler, kremalar, dondurmalar
· Kristalizasyonu düzenleyici: Dondurmalar, buzlu ürünler, donmuş tatlılar.

Yiyecek ve içeceklerimizin içeriğine bakmayı ihmal etmiyelim. Jelatine dikkat!!!
 
 
+3 #1 Jelatin yemezsek ölür müyüz? 20-10-2011 09:49
Jelatin yani E441 yiyeceklerin dayanıklığını artırmak için kullanılan yarı şeffaf, renksiz, kolar kırılır ve tatsız bir katkı maddesidir.

Jelatinin yüzde 70'i domuz derisinden üretilir. Ülkemiz onaltısı ecnebi olmak üzere onyedi ülkeden jelatin ithal etmektedir.

Sığırdan elde edilen jelatin için de helal kesim olup olmadığı şüphelidir.

Yeterki hoşumuza gitsin şuursuzluğu ile yeyip içtiğimiz haram gıdalardan beslenen dilimizle ettiğimiz dualar ne kadar arşa yükselir acaba?

Domuz derisi en yaygın ve en ekonomik jelatin kaynağıdır. Domuz derisinin kılları, soda çözeltisi ile haşlanarak sığıra göre çok daha kolay ayıklanır. Sığırda olduğu gibi, haftalar süren bir işleme gerek duyulmaz. Bu sebeple daha kısa sürede ve çok daha ekonomik olarak üretilir.

Biz müslümanlar hiç yiyecek bulamadık aç kaldıkda mı jelatin içeren gıdaları tüketiyoruz?

İnsan vücudunun jelatine kesinlikle hiç bir ihtiyacı yoktur. Sadece buğday tüketerek yaşayabilirsiniz; fakat jelatin tüketerek hiç kimse hayatta kalamaz.

Jelatin haz endüstrisinin altın bileziği olan müslümanların maddi-manevi kimyasını bozan saldırı aracıdır.

Acaba biz de jelatin silahı ile vurulan niyazi ölüler arasında mıyız?
 

Cenâb-ı Hak buyuruyor:
“Ey iman edenler! Allah için hakkı ayakta tutan, adaletle şahitlik eden kimseler olun. Bir topluluğa duyduğunuz kin, sizi âdil davranmamaya itmesin. Adaletli olun; bu, Allah korkusuna daha çok yakışan (bir davranış) tır. Allah'a isyandan sakının. Allah yaptıklarınızı hakkıyle bilmektedir.” (Mâide, 8)