DEĞERLER KULÜBÜ ORG

... ŞAHSİYETLİ BİR NESİL İÇİN

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır
Ana Sayfa Eğitici Faaliyetler Basit Malzemelerle Eğlenceli Kimya Deneyleri

Basit Malzemelerle Eğlenceli Kimya Deneyleri

Yazdır

Basit Malzemelerle Eğlenceli Kimya Deneyleri

Dikkat!! Kesme, ısıtma, ateş, mum gereken deneyler BÜYÜKLERİN gözetiminde yapılmalıdır.

1.Hasta Mide:

Malzemeler: Büyük bir balon, huni, birkaç kesilmiş muz parçası, kabartma tozu(veya karbonat), çay kaşığı, sirke, kalem.

Yapılışı:

·  Balonu birkaç defa şişirerek genişlemesini sağlayın ve en son üflemenizden sonra sönene kadar ağzını bırakın.

·  Huniyi balonun ağzına yerleştirin ve ince ince dilimlenmiş muz parçalarını huni yardımıyla balonun içine sokun. Bunun için kalemin arka tarafını kullanabilirsiniz.

·   Muzu iyice ezmek için balonu birkaç defa sıkın.

·   Sonra balonun içine birkaç çay kaşığı kabartma tozu ekleyin.

·   Balonun içine yine huni yardımıyla 50 ml (yarım çay bardağı) sirke dökün ve balonun ağzını sıkıca kapatın.

·   Biraz sonra balonun ağzını açın ve gazın çıkışını gözleyin. (Not: Bu deneyi evinizin ortasında değil müsait bir yerde yapın.)

Sonuç: Dişler besini çiğnedikten sonra mide bu besinleri ezer ve parçalar. Muz parçalarını elimizle sıkıştırırken midenin görevini yapmış oluyoruz.

Balona eklediğimiz sirke gibi, midede de besinleri parçalayan ve sıvı hale getiren bir asit üretir.

Midedeki gaz geğirme şeklinde dışarı çıktığı gibi balonun ağzını açtığımızda da gaz dışarı çıktı. Hasta olduğumuzda mide kasları mideyi o kadar sıkıştırır ki midedekiler aynı deneydeki gibi dışarı çıkar.

2.İyot Sudan Nasıl Ayrılır?

Malzemeler: Makine yağı (bitkisel yağ olmayacak), tentürdiyot, ilaç damlalığı, su, küçük kapaklı kavanoz, yemek kaşığı.

Yapılışı:

Kavanozu yarısına kadar suyla doldurun ve içine birkaç damla tentürdiyot katın. Kavanozun kapağını iyice kapatıp çalkalayın; çözelti açık-kahverengi bir renk alacaktır. Sonra kapağı açıp iki-üç kaşık makine yağı ekleyin. Kapağı kapatıp kavanozu iyice çalkalayın ve birkaç dakika dinlendirin.

Biraz önce kavanozun tek rengi vardı. Ama şimdi iki ayrı renkli karışıma döner.

Sonuç: Tentürdiyot sudan ayrılıp yağ tarafından emildiği için renk değişir. Tentürdiyot makine yağında sudan daha fazla çözünür. 

3. Sıcaklığın Katı Maddeler ve Gazlar üzerindeki Etkisi:

Malzemeler: Bardak, yemek kaşığı, şeker veya tuz, soğuk su, sıcak su, soğuk kola, ılık kola, mutfak saati.

Yapılışı: Bardağı yarısına kadar soğuk su ile doldurun. İçine bir kaşık tuz veya şeker koyun ve çözeltiyi tuz veya şeker eriyinceye kadar karıştırın. Bu işin ne kadar sürdüğüne dikkat edin. Şimdi çözeltiyi boşaltın, bardağı yıkayın.

Bardağı yarısına kadar ılık su ile doldurun ve bir kaşık tuz veya şeker koyun. Şimdi tuz veya şekerin erimesini ne kadar sürdüğüne dikkate edin. Çözeltiyi boşaltın ve bardağı yıkayın.

Sonra bardağı yarısına kadar soğuk kola ile doldurun. Nasıl hava kabarcıkları çıktığına dikkate edin. Kolayı ısınıp, duruluncaya kadar bekletin. Şimdi çok az hava kabarcığı görülebilir.

Sonuç: Şeker sıcak suda soğuk suda olduğundan çok daha çabuk erir. Çoğunlukla sudan oluşan çözeltiler sıcakken şeker, tuz gibi katı maddeleri daha çok kabul ederler. Ama katı madde yerine gaz gelince tersi olur. Çözelti soğukken daha çok gaz kabul eder.

4. Sarkıtlar ve Dikitler Nasıl Oluşur?

Malzemeler: İki adet kavanoz, kalın pamuklu sicim, mukavva, İngiliz tuzu(müshil olarak kullanılan magnezyum sülfat, eczaneden alınabilir.), su, yemek kaşığı.

Yapılışı: İki kavanozu da üçte ikisine kadar su ile doldurun. Her kavanozdaki suya birkaç kaşık İngiliz tuzu karıştırın. Koyu bir çözelti oluşuncaya kadar tuzdan eklemeye devam edin. Şimdi kavanozları mukavvanın üzerine, birbirlerinden birkaç santim uzağa yerleştirin. Sicimin bir ucunu kavanozdan birinin içine, diğer ucunu da kavanozlardan diğerinin içine daldırın. Sicimin kavanozlar arasında kalan kısmı “V” şeklinde sarksın.

Birkaç gün sonra, sicimden aşağıya ve mukavvadan yukarı doğru oluşan saçakları göreceksiniz. Bunlardan aşağıya doğru gelişenine sarkıt, yukarı doğru gelişenine de dikit adı verilir.

Sonuç: Bir mağarada, içinde kireçtaşı çözünmüş olan su damlaları yere düşer. Kireçtaşı kalsiyum karbonattan meydana gelir ve kireçtaşı kayalarının üzerinden akan suyun içinde çözünür. Su buharlaşırken kalsiyum karbonat zerrecikleri oluşur. Bunların şekillenmesi yıllar sürer.

Bu deneyde, çözeltideki tuz sicim boyunca ilerler, suyun damladığı yerde birikir. Suyun buharlaşmasından arta kalan tuzlar, sarkıt ve dikitleri oluşturur.

5. Asit Belirteci (ayıracı) Nasıl Yapılır?

Malzemeler: Kırmızı lahana, tencere, büyük kaşık ve bıçak, kağıt havlu, huni, kapaklı kavanoz, su, ocak.

Yapılışı: Bir büyüğün yardımıyla lahanayı dikkatlice küçük parçalara ayırın. Bu parçaları tencereye koyarak üstlerini kapatacak kadar su ilave edin.

Tencerenin içindekileri ocakta kaynatın. Ocağı kapatın. Lahana karışımını karıştırın ve yarım saat soğumaya bırakın.

Lahana suyunu süzgeçten geçirin ve huni yardımıyla kavanoza dökün. Kavanozdaki sıvı ayıracınızdır, buzdolabında saklayın.

Sonuç: Eğer bir bardağa bu çözeltiden biraz döküp sonra test edilecek maddeden içine damlatırsanız veya katarsanız, belirtecin rengi değişir. Eğer çözelti pembe olursa, madde bir asittir.( limon suyu gibi) Eğer çözelti mavi veya yeşil olursa madde alkali adı verilen kimyasal maddelerden (sabunlu su, karbonat gibi) biridir.

6. Renkli Çözeltilerle Arkadaşlarınızı Şaşırtın

Malzemeler: Asit belirteci (lahanadan yapılan), üç bardak, birkaç çay kaşığı karbonat, limon suyu veya bir çay kaşığı limon tuzu, su.

Yapılışı: Bardaklardan birine sadece su, ikincisine birkaç damla limon suyu damlatılmış su ve diğerine de karbonat katılmış su konur.(Bardaklar ağzına kadar doldurulmaz. Biraz açıklık bırakılır.) Her birine sırayla asit belirtecinden biraz dökülür. Biraz sonra üç bardakta da farklı renk oluştuğu gözlenir. Bu deneyi arkadaşınıza gösterirken baştaki işlemi önceden yapın. İçine neler kattığınızı göstermeyin. Onun önünde sadece belirteç sıvısını katın. Renklerin farklı oluştuğunu görünce şaşıracak ve nedenini merak edecektir.

Sonuç: Limonlu su asidiktir bu yüzden ayıraç pembeleşir. Karbonat alkalidir. Bu yüzden karbonatlı su mavi- yeşil bir renk alır. Su nötrdür yani ne asit ne de bazdır. Bu yüzden de ayıraç mor rengini korur.

7. Kağıt Belirteç (Ayıraç) Nasıl Yapılır?

Malzemeler: sıvı belirteç (deney 6 da yapılan), kağıt havlu veya kağıt kahve filtresi, kase, fırın tepsisi, makas, naylon torba.

Yapılışı: Kaseye bir bardak asit belirteci dökün. Kağıdı kaseye daldırdıktan sonra kuruması için tepsiye yayın. Kağıt açık mavi renk almalıdır. Kuruduktan sonra kağıttan 2 buçuk santimetre kalınlığında 10 santimetre uzunluğunda şeritler kesin. Şeritler kullanılıncaya kadar naylon torbada saklanabilir.

8. Karbondioksit Nasıl Üretilir?

Malzemeler: Sirke, karbonat, kavanoz veya yayvan bir kap, tatlı kaşığı.

Yapılışı: Kavanoza dibini örtecek kadar yaklaşık yarım santimetre kadar sirke dökün. Sirkeye birkaç kaşık karbonat katın. Karışım hemen fışkırmaya ve kabarcıklar çıkarmaya başlayacaktır.

Sonuç: Karbonatla sirkenin tepkimesi sonucu karbondioksit gazı oluşur. Gaz açığa çıkarken karışımda kabarcıklara neden olur.

9. Karbonatlı Yangın Söndürücü

Malzemeler: Küçük bir mum, karbonat, metal kapak veya kap.

Yapılışı: Mumu kapağın içine yerleştirip dikkatlice yakın.(büyüğünüzle beraber yapın) Alev iyice büyüyene kadar birkaç saniye bekleyin. Sonra alevin üzerine karbonat serpin. Alev hemen sönecektir.

Sonuç: Karbonat yağ yangınlarını söndürmek için iyi bir malzemedir. Karbonat ısınınca üç bölüme ayrılır: Sodyum karbonat, su ve karbondioksit. Sodyum karbonat yağın üzerinde bir tabaka oluşturarak yangının sönmesine yardımcı olur. Su sıcaklığı düşürür. Karbondioksit ateşin oksijen kaynağını keser. Ateş oksijensiz yanamaz.

10. Kendi Yoğurdunu Kendin Yap

Malzemeler: 250 ml süt, 250 ml‘lik cam kavanoz, biraz mayalamak için eski yoğurt.

Yapılışı: Mandıradan aldığınız günlük sütü, bir tencerede büyüğünüz kaynatsın. Bir müddet sütü soğumaya bırakın. Küçük parmağınızı içine daldırdığınızda fazla yakmayacak, parmağınız içinde kalabilecek sıcaklığa erişince mayalamaya başlayın. Bu sıcaklığa düşmeden mayalarsanız yoğurdunuz çok ekşi olur. Uygun sıcaklığı anlayabilmek için biraz deneyim kazanmanız gerekebilir. Ama buna değer; çünkü kendi yoğurdunuzu yapacaksınız.

Sütü cam kavanoza boşaltın. Küçük bir cam kaseye mayalık yoğurdunuzu koyun ve içine mayalayacağınız sütten bir- iki kaşık ilave ederek yoğurdu biraz yumuşak kıvama getirin. Sonra bunu kavanoza mümkünse tahta kaşıkla ekleyin. Biraz karıştırın. Sonra kavanozun kapağını kapatın. Kavanozun üzerine havlu, kalın hırka veya sofra örtüsü örterek sıcaklığının sabit kalmasını sağlayın. Yaklaşık 2-3 saat sonra örtüleri alıp buzdolabına koyun.(Örtüyü açtığınızda mayaladığınız süt akıcı olmamalıdır. Eğer böyleyse biraz daha bekletin.) En az 4 saat dolapta kaldıktan sonra afiyetle yiyebilir, sevdiklerinize ikram edebilirsiniz.

 

 

 

Rasûlullah (sav) buyuruyor:
“...Allah yolunda savaşa çağırıldığınız zaman hemen katılın.” (Buhârî, Menâkıbü’l-ensâr 45, Cihâd 1, 27, 184; Müslim)