DEĞERLER KULÜBÜ ORG

... ŞAHSİYETLİ BİR NESİL İÇİN

  • Yazıtipi boyutunu arttır
  • Varsayılan yazıtipi boyutu
  • Yazıtipi boyutunu azaltır

Periyodik Tablo

Yazdır
Maddenin temel birimi atomlar. Tek bir cins atomdan oluşmuş, kimyasal tekniklerle ayrıştırılamayan ya da farklı maddelere dönüştürülemeyen saf maddelereyse "element" adı verilir. Dünya üzerinde bilinen elementlerin belirli bir şekilde yerleştirildiği sistem, periyodik tablo olarak adlandırılır.
Elementlerin, soldan sağa ve yukarıdan aşağıya doğru artan atom numaralarına göre diziliminden oluşan bu tabloda, yatay sıralara "periyot", dikey sütunlaraysa "grup" adı verilir.

PERİYODİK TABLO BİZE NELER ANLATIYOR?

Periyodik tabloyu kullanarak, her element hakkında belirli bilgiler elde edebiliriz. Örneğin, 1 kilogramlık bir karbon bloğunda kaç karbon atomu bulunduğunu tayin etmek için, karbon atomunun bağıl atom kütlesini kullanmamız yeterli.

Bağıl Atom Kütlesi: Bir elementin, atom kütle birimi (atomic mass units: amu) cinsinden ortalama kütlesini belirtir. Bu rakam, sıklıkla elementin izotoplarının da ortalama kütlesini belirttiği için, ondalıklı bir sayıdır. Bir elementin bağıl atom kütlesinden atom numarasının (proton sayısının) çıkarılmasıyla, o elementin nötron sayısı bulunabilir.

Atom Numarası: Bir atomda bulunan proton sayısı, elementi tanımlar ve atom numarası olarak adlandırılır. Atomda bulunan proton sayısı aynı zamanda, elementin kimyasal karakteri hakkında da bilgi verir.

Periyodik tabloda sıklıkla karşılaşılan görünüm, yandaki gibidir. Burada, element simgesinin altında verilen "bağıl atom kütlesi", proton ve nötron sayısının toplamına eşittir.

Element simgesinin üstünde verilen atom numarası da, proton sayısına eşit olduğuna göre, bu iki sayının farkı bize elementin nötron sayısını verir.

Örnek: Kalsiyumun (Ca) nötron sayısı:

Bağıl atom kütlesi - Atom numarası = 40-20= 20'dir.

Bu gösterim, periyodik tablonun dışında, örneğin herhangi bir anlatımda elementin adı geçerken de kullanılabilir. Bazı durumlarda, bu iki değerin yeri tam tersi şekilde (atom numarası altta, bağıl atom kütlesi üstte) de olabilir. Ek olarak, simgenin sağ tarafında, elementin + ya da - yükü de gösterilebilir.

Element Simgesi: Her elemente ait bir ya da iki harften oluşan simgelerin, uluslararası geçerliliği vardır.

Elektron Dizilimi: Uyarılmamış bir atomdaki elektronların konumlarını gösterir. Kimyabilimciler, temel fizik bilgilerine dayanarak, atomların elektron dizilimlerine göre nasıl davranabilecekleri konusunda fikir yürütebilirler. Elektron dizilimi, bir atomun kararlılık, kaynama noktası ve iletkenlik gibi özellikleri hakkında bilgi verir. Atomların son enerji düzeylerine (en dış yörüngelerine) "valans düzeyi", burada yer alan elektronlara da "valans elektronları" adı verilir. Kimyasal tepkimelerde birinci derecede önem taşıyan elektronlar, valans elektronlarıdır.

Bir elementin periyodik tablodaki yerine bakarak, o elementin elektron dizilimi de anlaşılabilir. Aynı grupta (dikey sırada) yer alan elementlerin elektron dizilimleri büyük benzerlik gösterir ve bu nedenle de kimyasal tepkimelerde benzer şekilde davranırlar.

Yükseltgenme basamağı (sayısı): Bir elementin, bileşiklerinde alabileceği değerliklerdir. İngilizce'deki "oxidation state" kullanımına karşılık gelmektedir.

Fiziksel ve kimyasal özelliklerine birbirlerinden farklılık gösteren elementler metal, ametal ve yarımetal olarak gruplandırılabilir.

A. METALLER:
Günlük yaşamımızın pek çok kısmında metallerden yararlanırız. Metallerin kendi aralarında pek çok benzerlik olmasına rağmen her metalin farklı bir özelliği vardır. Bu nedenle farklı kullanım alanına göre uygun metalleri seçeriz.
Örneğin; sisli yolların aydınlatılmasında, etrafa sarı ışık yayan sodyum buharı; lambaların ve stadyumların aydınlatılmasında, parlak beyaz ışık yayan lambalarda sodyum civa karışımı halindeki sodyumdan yararlanırız.
Ya da; magnezyum hafif bir metal olduğundan alaşımları uçak ve füze yapımında; hafif ev eşyası yapımında kullanılır.Alaşımları direnç, sertlik ve korozyona karşı duyarlılık için kullanılır.
Berilyum nükleer santrallerde nötron yavaşlatıcı olarak kullanılır. Ayrıca bakırla değişik oranda hazırlanan alaşımlarında, berilyumun enekliğinden yararlanılarak yay yapımında kullanılır.Bu yaylar saatlerde ve bir çok hassas makinenin hareket eden parçalarında kullanılır.
Genel Özellikleri:
Oda koşullarında civa elementi hariç hepsi katı haldedir.
Yüzeyleri parlaktır.
Tel ve levha haline getirilebilirler.
Isı ve elektriği iyi iletirler.(Katı ve Sıvı halde)
Ametallerle elektron alışverişi sonucu iyonik bağ yaparak iyonik yapılı bileşikler oluştururlar.
Kendi aralarında bileşik oluşturmaz; alaşım adı verilen karışımlar oluştururlar.
Daima elektron vererek (+) yüklü iyon (katyon) oluştururlar.
Periyodik çizelgenin sol tarafında daha çok metaller bulunur.
B. AMETALLER:
Günlük yaşamımızın pek çok alanında ametallerden yararlanırız. Ametallerin kendi aralarında pek çok benzerliği olmasına rağmen her ametalin farklı özelliği vardır. Kullanırken farklı kullanım alanlarına uygun ametali seçeriz.
Flor endüstride; teflon elektrik yalıtımında, yüksek sıcaklığa dayalı plastiklerde ve mutfak eşyalarında kullanılır. (Teflon tencere, tava..)
Klorun en önemli bileşikleri Hidroklorik asit (HCI) ve Sodyum klorür (NaCl) dür.Halk arasında HCI tuzruhu; NaCI yemek tuzu olarak bilinir. Mide özsuyu HCI içerir. Midedeki normal HC yoğunluğu, kumaşları tahrip edebilecek düzeydedir.Klorlu sulardaki hipoklorit iyonları mikrop ve bakteri öldürücü olarak yüzme havuzlarında kullanılır.
Karbon ise yakacak olarak kullanılır. Odunun, kömürüm yapısında bol miktarda karbon bulunur.
Genel Özellikleri:
Oda koşullarında katı, sıvı veya gaz halindedir.
Yüzeyleri mattır.
Kırılgan olduklarından tel ve levha haline getirilemezler.
Grafit hariç ısı ve elektiriği iletmezler.
Kendi aralarında elektron ortaklaşması sonucunda kovalent bağlı bileşikler oluştururlar.
Elektron alarak (-) yüklü iyon (anyon) oluşturma eğilimindedirler.
Oda koşullarında tek atomlu ya da çift atomlu olabilirler.
Periyodik çizelgenin daha çok sağ tarafında ametaller bulunur.
C.YARI METALLER:
Yarı metaller; hem metalin hem de ametalin özelliklerini bir arada taşıyan elementlerdir.
Yarı metaller fiziksel görünüş olarak metallere, kimyasal özellik olarak da daha çok ametallere benzerler.
Yarımetalleri günlük yaşamımızda daha çok elektronik devre elemanlarında kulllanırız.
Silisyum yarı iletken özelliğe sahiptir ve doğada çok bulunur. Genellikle diyot, transistör, entegre devrelerinde ve bilgisayar teknolojisinde kullanılır.
Bor; özellikle kimyasalları saflaştırma, kağıt hamuru beyazlaştırma, metal yüzeylerin temizlenmesi, yangın geciktirici, tekstil, zirai ilaçlama, fotoğrafçılık, nükleer silahlar ve nükleer güç reaktörlerinde muhafaza gibi alanlarda kullanılır.
Genel Özellikleri:
Parlak ve mat görünüşlü olabilirler.
Tel ve levha haline getirilebilirler, kırılgan değillerdir, işlenebilirler.
Isı ve elektriği ametallere göre iyi, metallere göre daha az iletirler.
***
Periyodik tabloda yer alan elementler, gösterdikleri belirli ortak özelliklere göre gruplar halinde inceleniyor. Bu gruplar hakkında kısaca bilgi vermek gerekirse:
 
1. Alkali Metaller:

Periyodik tablonun ilk grubunda (dikey sırasında) yer alan metallerdir. Fransiyum dışında hepsi, yumuşak yapıda ve parlak görünümdedir. Kolaylıkla eriyebilir ve uçucu hale geçebilirler. Bağıl atom kütleleri arttıkça, erime ve kaynama noktaları da düşüş gösterir. Diğer metallere kıyasla, özkütleleri de oldukça düşüktür. Hepsi de, tepkimelerde etkindir. En yüksek temel enerji düzeylerinde bir tek elektron taşırlar. Bu elektronu çok kolay kaybederek +1 yüklü iyonlar oluşturabildikleri için, kuvvetli indirgendirler. Isı ve elektriği çok iyi iletirler. Suyla etkileşimleri çok güçlüdür, suyla tepkime sonucunda hidrojen gazı açığa çıkarırlar.

2. Toprak Alkali Metaller:

Periyodik tablonun baştan ikinci grubunda (dikey sırasında) yer alan elementlerdir. Sıklıkla beyaz renkli olup, yumuşak ve işlenebilir yapıdadırlar. Alkali metallerden daha az tepken (tepkimelere girmeye eğilimli) karakterde olmalarının yanında, erime ve kaynama sıcaklıkları da daha düşüktür. İyonlaşma enerjileri de alkali metallerden daha yüksektir. Toprak elementleri ismi, bu gruptaki elementlerin toprakta bulunan oksitlerinin, eski kimyabilimciler tarafından ayrı birer element olarak düşünülmesinden gelir.

3. Geçiş metalleri:

Sertlikleri, yüksek yoğunlukları, iyi ısı iletkenlikleri ve yüksek erime-kaynama sıcaklıklarıyla tanınırlar. Özellikle sertlikleri nedeniyle, saf halde ya da alaşım halinde yapı malzemesi olarak kullanılırlar. Geçiş elementlerinin hepsi, elektron dizilimlerinde, en dışta her zaman d orbitalinde elektron taşırlar. Tepkimelere giren elektronlar da, d orbitalindeki elektronlardır. Geçiş metalleri sıklıkla birden fazla yükseltgenme basamağına sahiptir. Çoğu, asit çözeltilerinde hidrojenle yer değiştirecek kadar elektropozitiftir. İyonları renkli olduğu için, analizlerde kolay ayırt edilirler.

4. Lantanidler:

Geçiş metallerinin bir alt serini oluştururlar ve toprakta eser miktarda bulunmaları nedeniyle, "nadir toprak elementleri" olarak da isimlendirilirler. En önemli ortak özellikleri, elektron değişiminin yalnızca 4f orbitaline elektron katılımıyla gerçekleşmesidir. Özellikle +3 değerlikli hallerinde, birbirlerine çok benzeyen özellikler gösterirler. Kuvvetli elektropozitif olmaları nedeniyle, üretilmeleri zordur. Çoğunun iyon hallerinin karakteristik renkleri vardır.

5. Aktinidler:

Bu elementlerin en önemli ortak özelliği, elektron katılımının 5f orbitalinde gerçekleşmesidir. Geçiş metallerinin bir alt serisi konumundadırlar ve doğada çok ender bulunabilirler.

6. Ametaller:

Metal özelliği göstermeyen elementlerdir. Metaller çözeltilerde katyonları (pozitif yüklü iyonları) oluştururken, ametaller anyon (negatif yüklü iyon) oluşturma eğilimindedir. Metallerin aksine iyi iletken değillerdir ve elektronegatiflikleri çok yüksektir. Metaller ve ametaller arasında özellikler gösteren bazı yarıiletken elementler, "metaloidler" olarak da adlandırılır. Halojenler ve soygazlar da ametal doğadadır.

7. Halojenler:

Periyodik tablonun 7A grubunda bulunan, tepkimeye eğilimli ametallerdir. Bu gruptaki elementlerin hepsi elektronegatiftir. Elektron alma eğilimi en yüksek olan elementlerdir. Doğada sert olarak değil, mineraller halinde bulunurlar. Element halinde 2 atomlu moleküllerden oluşurlar. Oda koşullarında flor ve klor gaz, brom sıvı, iyotsa katı haldedir. Erime ve kaynama noktaları grupta aşağıdan yukarıya doğru azalır. Zehirli ve tehlikeli elementler olarak bilinirler.

8. Soygazlar:

Periyodik tablonun en son grubunu oluşturan, tümü tek atomlu ve renksiz gaz halinde bulunan elementlerdir. En dış yörüngeleri elektronlarla tamamen dolu olduğu için son derece kararlıdırlar ve tepkimelere eğilimleri de çok düşüktür. Bu davranışları nedeniyle de "soygaz" adını almışlardır. Atmosferde bulunurlar ve sıvı havanın damıtılmasıyla elde edilirler. İlk keşfedilen soygaz, hidrojenden sonra en hafif element olan helyumdur. Radon, çekirdeği dayanıksız olan, radyoaktif bir elementtir. Çok düşük olan erime ve kaynama noktaları, grupta yukarıdan aşağıya gidildikçe yükselir. İyonlaşma enerjileri, sıralarında en yüksek olan elementlerdir.

Periyodik sistemde en sağdaki dikey sütunda bulunurlar. Soygazlar, kimyasal etkileşimlere karşı ilgisiz olduklarından, pek çok endüstriyel ve teknoloji uygulamalarında kullanılır.
Örneğin Helyum; havadan hafif ve yanıcı olmayan bir gaz olduğundan askeri ve mekanik amaçlı bir takım balonların doldurulmasında, zeplin ve hoverkraftlarda (hava yastıklı araç) kullanılır.
Otoyollarda ve havalimanlarında ikaz işaretlerinde neon lambalar, magnezyum kaynağında magnezyum oksitlenmesinin önlenmesinde, iletişim ve tayf ölçüm işlerinde kullanılır.
Genel Özellikleri:
Oda koşullarında gaz halindedir.
Doğada tek atomlu halde bulunurlar.
Kimyasal etkinlikleri olmayan, kararlı elementlerdir.
Kendi aralarında ve başka hiçbir elementle bileşik oluşturmazlar.
Periyodik cetvelde en sağdaki dikey sütunda bulunurlar.
Farklı peryodik tablo örnekleri için aşağıdaki linklere bakınız. (Bazı linklerdeki resimlere ulaşmak için ilgili siteye üye olmanız gerekebilir.)

 

 

Yorumlar 

 
+3 #7 HASAN KAYA tırın tırın.. 18-12-2011 12:03
çok teşekkür ederim yarı metallerin kullanım alanlarını bulamamıştım sizin sayenizde buldum sağolun
 
 
+3 #6 hannâne 01-11-2011 17:35
Tabloda dikkat çeken bir özellik de atomlardaki ortak özelliklerin tekrarlanmasıdır. Kur'anı Kerimde bazı kelime ve cümlelerin tekrarlanması gibi. Rabbimiz burada da muazzam kudretini gösteriyor.

Atom küçücük bir yapıda ama içindeki nötron, proton ve elektronları değiştiğinde farklı farklı maddeler oluşuyor. Özelliklerine bakıyorsunuz birbirine tamamen zıt olabiliyor. Hem de küçüçük bir alanda...
 
 
+3 #5 ilmi nâfȋ 01-11-2011 17:09
Elektron veren elementler her ne kadar kendilerinden veriyorlarsa da aslında kazançlılar. İşte bu yüzden + (artı) puan alıyorlar. İnfak etmede kendinden vermenin önemi işte burada da görülüyor...
 
 
+3 #4 ilmi nâfȋ 01-11-2011 16:59
Siteye eklediğimiz yazıların bir kısmını maneviyatla irtibatlandırarak bir kısmını da yukardaki yazıda görüldüğü gibi olduğu gibi ekliyoruz. Ama yorumlarla gerek sizler gerekse yazar ve yöneticiler tefekkürü geliştirecek eklemeler yapabilir. Böyle olursa yazı daha da zenginleştirilmiş olur.

Periyodik cetvel atomların artan atom ağırlıklarına göre sıralandıklarında belli özelliklerin tekrarlanmasından yola çıkılarak hazırlanmış bir elementler tablosudur. Bu tabloda tabiattaki çeşitliliğin kaynağını görüyoruz. Şöyle ki tüm kainat, Dünyamız, canlı-cansız bütün varlıklar bu bilinen 118 elementin çeşitli biçimlerde birleşmeleriyle oluşmuştur. Düşünün aynı malzemelerden farklı birşeyler yapmamız istense ne kadar çeşit elde edebiliriz? Bu gerçekten zordur. Rabbimiz aynı malzemeden(sadece proton sayılarının farklılığı) sayısız canlı ve cansız varlık; bitki, hayvan,insan,taş,top rak,gezegen....vb yaratmıştır. Bu bize Rabbimizin eşsiz san'atını göstermektedir.
 
 
+1 #3 abdullah 01-11-2011 09:29
Maneviyatla irtibatlandırılmayan bilgiyi (peri yok dedik tabloyu)ne yapayım !! Sitenin adı "visal yolcusuyuz" olunca sitem etmede haksız mıyım?
 
 
+4 #2 hannâne 19-09-2011 10:12
Yazı güncellenmiş; peryodik tablo örnekleri ve linkleri eklenmiştir. İlginiz için teşekkür ederiz.
 
 
+1 #1 kayıp 08-09-2011 09:35
yokmu bunun resmi????????????
 

Cenâb-ı Hak buyuruyor:
“De ki: "Göklerde ve yerde neler var, bakın (da ibret alın!)" Fakat inanmayan bir topluma deliller ve uyarılar fayda sağlamaz.” (Yunus, 101)